ใส่พื้นที่เป็นตารางเมตร รู้ว่าต้องใช้ปูนกี่ถุง อิฐกี่ก้อน — ครอบคลุมทั้งฉาบผนัง ก่ออิฐ และปูกระเบื้อง เลือกโหมดด้านล่าง
งานผนังและพื้นผิวมีสามขั้นตอนหลักที่ใช้ปูนต่างชนิดกันคนละปริมาณ เข้าใจแยกกันจะช่วยประเมินงบและสั่งของได้แม่นขึ้นมาก
ฉาบผนังคำนวณด้วยวิธีเดียวกับคอนกรีตแต่ใช้ตัวเผื่อช่องว่างต่ำกว่า เพราะปูนทรายมีเม็ดใกล้เคียงกันมากกว่าคอนกรีตที่มีหินก้อนใหญ่ปน ตัวเผื่อที่ใช้คือ 1.30 เท่า ของปริมาตรฉาบจริง ปริมาตรฉาบคือพื้นที่คูณความหนา เช่นฉาบผนัง 20 ตารางเมตร หนา 15 มิลลิเมตร ด้วยอัตราส่วน 1 ต่อ 3 จะใช้ปูนราว 140 กิโลกรัม หรือ 2.8 ถุง
| ความหนา | อัตราส่วน 1:3 | 1 ถุงฉาบได้ |
|---|---|---|
| 10 มม. | 4.7 กก./ตร.ม. | ~10.7 ตร.ม. |
| 15 มม. | 7.0 กก./ตร.ม. | ~7.1 ตร.ม. |
| 20 มม. | 9.4 กก./ตร.ม. | ~5.3 ตร.ม. |
ต่างจากปูนฉาบตรงที่คิดเป็นจำนวนก้อนไม่ใช่น้ำหนักปูน เพราะวัสดุหลักคืออิฐ ปูนก่อเป็นแค่ตัวยึดระหว่างก้อน จำนวนก้อนต่อตารางเมตรขึ้นกับขนาดอิฐและวิธีก่อ
| ชนิดอิฐ | ขนาดโดยประมาณ | จำนวน/ตร.ม. |
|---|---|---|
| อิฐมอญ (ก่อครึ่งแผ่น) | 6.5×3.5×14.5 ซม. | ~130 ก้อน |
| อิฐบล็อกซีเมนต์ | 7×19×39 ซม. | ~12.5 ก้อน |
| อิฐมวลเบา (AAC) | 7.5×20×60 ซม. | ~8.3 ก้อน |
อิฐมอญใช้ก้อนเยอะที่สุดเพราะขนาดเล็ก แต่ราคาต่อก้อนถูก ส่วนอิฐมวลเบาใช้น้อยก้อนเพราะขนาดใหญ่ ก่อเร็ว และมีคุณสมบัติกันความร้อนดีกว่า แต่ราคาต่อก้อนสูงกว่ามาก ตัวเลขเหล่านี้ยังไม่รวมเศษที่เสียจากการตัดเข้ามุมหรือรอบวงกบ
ปูนกาวสำเร็จรูปคิดเป็นกิโลกรัมต่อตารางเมตรเหมือนปูนฉาบ แต่ตัวแปรหลักคือขนาดฟันของเกรียงหวีที่ใช้ปาด ยิ่งฟันใหญ่ยิ่งใช้ปูนกาวมาก ซึ่งสัมพันธ์กับขนาดกระเบื้อง กระเบื้องแผ่นเล็กใช้เกรียงฟันเล็กได้เพราะพื้นผิวเรียบ ส่วนกระเบื้องแผ่นใหญ่ต้องใช้เกรียงฟันใหญ่เพื่อให้ปูนกาวรองรับน้ำหนักและกันแผ่นโก่งได้ทั่วถึง
| ขนาดกระเบื้อง | เกรียงฟันแนะนำ | ปูนกาว/ตร.ม. |
|---|---|---|
| เล็กกว่า 30×30 ซม. | 4–6 มม. | ~3–4 กก. |
| 30×30 – 60×60 ซม. | 6–8 มม. | ~4–6 กก. |
| ใหญ่กว่า 60×60 ซม. | 10–12 มม. | ~6–8 กก. |
ปูนกาวถุงมาตรฐานหนัก 20 กิโลกรัม ตัวเลขข้างต้นเป็นค่ากลางที่ใช้ประมาณการเท่านั้น ยี่ห้อและสูตรปูนกาวแต่ละแบรนด์ให้อัตราการใช้ต่างกัน ควรดูอัตราแนะนำที่ข้างถุงหรือใบข้อมูลผลิตภัณฑ์ประกอบด้วยเสมอ โดยเฉพาะกระเบื้องแผ่นใหญ่พิเศษที่อาจต้องใช้ปูนกาวสูตรยืดหยุ่นสูงและใช้ปริมาณมากกว่าตารางนี้
อยากรู้ว่าต้องใช้กระเบื้องกี่แผ่นกี่กล่องดูที่ คำนวณกระเบื้อง · งานเทโครงสร้างเสาคานพื้นใช้ คำนวณคอนกรีต · ทาสีทับหลังฉาบเสร็จดูที่ คำนวณสีทาบ้าน
ฉาบหนา 15 มม. อัตราส่วน 1:3 ใช้ปูนราว 7 กก./ตร.ม. ปูนถุง 50 กก. 1 ถุงฉาบได้ราว 7 ตร.ม. ถ้าบางหรือหนาขึ้นตัวเลขเปลี่ยนตามความหนาโดยตรง
อิฐมอญก่อครึ่งแผ่นใช้ราว 130 ก้อน/ตร.ม. · อิฐบล็อกซีเมนต์ 7x19x39 ซม. ใช้ราว 12.5 ก้อน/ตร.ม. · อิฐมวลเบา 7.5x20x60 ซม. ใช้ราว 8.3 ก้อน/ตร.ม. ยังไม่รวมเศษจากการตัด
ขึ้นกับขนาดฟันเกรียงและกระเบื้อง กระเบื้องเล็ก-กลางใช้เกรียง 6 มม. ปูนกาวราว 4–5 กก./ตร.ม. กระเบื้องใหญ่ตั้งแต่ 60x60 ขึ้นไปใช้เกรียงใหญ่ขึ้นและปูนกาวราว 6–8 กก./ตร.ม. ถุงมาตรฐาน 20 กก.
ปูนซีเมนต์ผสมเองกับทรายใช้ถุงเดียวกันได้ทั้งสองงาน ต่างที่อัตราส่วนผสม แต่ปูนสำเร็จรูปสมัยใหม่แยกสูตรเฉพาะงาน (ปูนก่อสำเร็จรูป/ปูนฉาบสำเร็จรูป) ควรใช้ให้ตรงประเภทเพราะสูตรถูกปรับมาเหมาะกับงานนั้นแล้ว
เพราะสูตรเคมีและเนื้อปูนต่างกัน บางยี่ห้อผสมสารเพิ่มความยืดหยุ่นหรือกันซึมทำให้เนื้อปูนข้นกว่า ตัวเลขในตารางนี้เป็นค่ากลางประมาณการ ควรยึดอัตราแนะนำข้างถุงของยี่ห้อที่ใช้จริงเป็นหลัก
งานทั่วไปเผื่อ 10% เพียงพอ แต่งานที่มีมุมเยอะ ต้องตัดกระเบื้องหรืออิฐบ่อย หรือผนังไม่เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ควรเผื่อ 15% ขึ้นไปเพื่อกันขาดกลางงาน