คิดเปอร์เซ็นต์ได้ทุกแบบ หา % ของจำนวน หาว่าเป็นกี่ % ของทั้งหมด หรือเพิ่ม-ลดกี่เปอร์เซ็นต์ พร้อมแสดงวิธีคิดให้ดู
เปอร์เซ็นต์ (%) แปลว่า "ต่อร้อย" การคิดเปอร์เซ็นต์ในชีวิตประจำวันแบ่งได้เป็นสามแบบหลัก และคนมักสับสนว่าโจทย์ตรงหน้าเป็นแบบไหน
แบบที่ 1 หา X% ของจำนวน ใช้ตอนอยากรู้ว่าส่วนลด 20% ของราคา 1,500 บาทเป็นเงินเท่าไร วิธีคิดคือเอาเปอร์เซ็นต์หาร 100 แล้วคูณจำนวน คือ 20 ÷ 100 × 1,500 = 300 บาท
แบบที่ 2 หาว่า A เป็นกี่ % ของ B ใช้ตอนได้คะแนน 30 จากเต็ม 200 แล้วอยากรู้ว่าคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ วิธีคิดคือเอาส่วนที่ได้หารด้วยทั้งหมดแล้วคูณ 100 คือ 30 ÷ 200 × 100 = 15% ใช้กับยอดขายถึงเป้า สัดส่วนคนโหวต หรือความคืบหน้างาน
แบบที่ 3 เพิ่มหรือลดกี่ % ใช้ตอนเทียบค่าสองช่วงเวลา เช่นยอดขายเดือนก่อน 100 เดือนนี้ 125 เพิ่มขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์ วิธีคิดคือเอาค่าใหม่ลบค่าเก่า หารด้วยค่าเก่า แล้วคูณ 100 คือ (125 − 100) ÷ 100 × 100 = เพิ่มขึ้น 25%
กับดักที่พบบ่อยที่สุดคือคิดว่า "ลด 20% แล้วเพิ่ม 20% จะกลับมาเท่าเดิม" ซึ่งไม่จริง เพราะการเพิ่มคิดจากฐานที่เล็กลงแล้ว 100 ลด 20% เหลือ 80 พอเพิ่ม 20% ของ 80 ได้แค่ 96 ไม่ใช่ 100 หากกำลังคิดส่วนลดสินค้าโดยเฉพาะ ใช้ เครื่องคำนวณส่วนลด ที่รองรับลดซ้อนได้ด้วย
เอา 20 หารด้วย 100 ได้ 0.2 แล้วคูณกับ 1,500 ได้ 300 หรือคิดลัดคือ 1,500 × 20 ÷ 100 = 300 เท่ากัน
เอาส่วนที่ได้หารด้วยทั้งหมดแล้วคูณ 100 คือ 30 ÷ 200 × 100 = 15% ใช้ตอนอยากรู้ว่าคะแนนที่ได้คิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ หรือยอดขายถึงเป้ากี่เปอร์เซ็นต์
เอาค่าใหม่ลบค่าเก่า หารด้วยค่าเก่า แล้วคูณ 100 เช่นจาก 100 เป็น 125 คือเพิ่มขึ้น 25% ถ้าค่าใหม่น้อยกว่าค่าเก่าจะได้ค่าติดลบซึ่งหมายถึงลดลง
ไม่เท่า เพราะคิดจากฐานคนละตัว เช่น 100 ลด 20% เหลือ 80 พอเพิ่ม 20% ของ 80 ได้แค่ 96 ไม่ใช่ 100 นี่คือกับดักที่พบบ่อยในการคิดเปอร์เซ็นต์